Khu công nghiệp do Hoa Kỳ tài trợ cướp đất của nông dân Haiti
Ngày cập nhật: 29/01/2015

¼ quỹ khắc phục hậu quả động đất do USAID tài trợ được sử dụng để xây dựng khu công nghiệp Caracol.

Năm năm sau thảm họa động đất ở Haiti, một báo cáo mới đây của tổ chức quốc tế ActionAid đã cho thấy cách một khu công nghiệp do Hoa Kỳ hậu thuẫn xây dựng dựa trên tiền khắc phục hậu quả thiên tai đã cướp đất đai của những người nông dân sản xuất lương thực tại Haiti.

Báo cáo Building Back Better? The Caracol Industrial Park and post-earthquake aid to Haiti (tạm dịch: Tái xây dựng cuộc sống ư? Khu công nghiệp Caracol và cứu trợ khắc phục hậu quả động đất tại Haiti) cho thấy hơn 170 triệu USD trong khoản viện trợ khẩn cấp của Hoa Kỳ cho Haiti đã được sử dụng để chi trả cho khu công nghiệp Caracol, công trình được xây dựng trên nền đất nông nghiệp màu mỡ ở phía Bắc Haiti, rất xa khu vực từng hứng chịu thiên tai. Tổng cộng 366 gia đình và 720 nông dân đã mất đất và kế sinh nhai để lấy chỗ cho khu công nghiệp Caracol, tuy nhiên họ chỉ được thông báo trước một vài ngày về điều này.

Kysseline Jean-Mary Chérestal, Chuyên gia phân tích Chính sách cấp cao của ActionAid Hoa Kỳ cho biết:“Ít nhất ¼ ngân quỹ khắc phục hậu quả động đất của USAID đã đổ vào việc xây dựng khu công nghiệp Caracol tại một khu vực bên ngoài vùng thiên tai. Nhưng thay vì hỏi ý kiến các cộng đồng địa phương về hình thức phát triển có lợi cho họ nhất, một phần đất đai màu mỡ nhất của đất nước Haiti đã bị cướp đi và thay thế bằng bê-tông cốt thép”.

Báo cáo chỉ ra rằng những nông dân phụ thuộc vào đất của họ để có thức ăn và kiếm thêm thu nhập nay đã trở thành những người mất đất. Giá thực phẩm ở khu vực Caracol tiếp tục tăng do hạn hán khắc nghiệt và sự giảm sút các phương thức sản xuất nông nghiệp, khiến cho quyết định biến đất nông nghiệp thành công trình công nghiệp ngày càng gây tranh cãi. Chính phủ Haiti và các nhà bảo trợ quốc tế đã và đang buộc phải can thiệp nhằm bình ổn giá lương thực nhưng vẫn không thể cải thiện được tình hình. Haiti một lần nữa đứng trên bờ vực khủng hoảng lương thực (1).

Tám tháng sau khi bị mất đất, một số người nông dân nhận được những khoản đền bù được quyết định mà không có một sự thương lượng hợp lý nào. Những người nông dân này khẳng định sự bồi thường như vậy không thể bù đắp được những mất mát của họ.

Cinic Antoine Iréné, một người nông dân bị mất đất bởi công trình khu công nghiệp Caracol, cho biết: “Đất đai vùng Caracol để canh tác sản xuất lương thực như mã đề và các nông sản khác cho cả miền Đông Bắc. Họ lấy đi đất canh tác và cho xi măng bê-tông lên trên. Khu công nghiệp là sự bất công khủng khiếp nhất từng xảy ra với miền Đông Bắc bởi đáng ra nên chọn những khu vực khác ít có giá trị sản xuất hơn”.

Lời hứa của Chính quyền Hoa Kỳ nhằm “tái xây dựng cuộc sống” lại đem lại hậu quả là ¼ ngân quỹ khắc phục hậu quả động đất của USAID được đổ vào việc xây dựng khu công nghiệp Caracol. Với kỳ vọng tạo ra 65.000 việc làm (2), giới chức Hoa Kỳ vội vàng thông qua đề xuất xây dựng khu công nghiệp này, mặc dù không có bất kỳ sự tư vấn nào của các cộng đồng địa phương. Hiện nay, khu công nghiệp Caracol chỉ tạo ra được 4.500 việc làm, với thu nhập tối thiểu của mỗi người lao động là ít hơn 5 USD một ngày, quá thấp để nuôi sống một gia đình và giải quyết các nhu cầu cơ bản khác.

Chérestal nói tiếp: “Khu công nghiệp Caracol – một dự án quan trọng trong viện trợ của Chính phủ Hoa Kỳ cho Haiti – là một sai lầm quá đắt giá khi những người nông dân nghèo nay lại càng nghèo khổ hơn, không thể tiếp cận đất đai để trồng trọt, chăn nuôi để có được thu nhập ổn định. Người nông dân không thể làm việc trong các nhà máy – những kỹ năng họ dùng để trồng ngô và đậu không thể áp dụng vào việc sản xuất áo phông và đồ lót. Kể cả có thể đi chăng nữa, thì mức lương mà họ nhận được cũng không đủ để cung cấp ba bữa mỗi ngày cho một miệng ăn, nói gì đến cả một gia đình – với một mức lương chết đói. Với thực tế Haiti đang ở trên bờ vực khủng hoảng lương thực, Chính phủ Haiti và các nhà tài trợ quốc tế phải đầu tư vào các hộ sản xuất nông nghiệp nhỏ của Haiti để họ có thể cung cấp đủ thực phẩm cho cả Đất nước, đừng gạt họ sang một bên do một vài đồng tiền nhanh gọn từ những nhà đầu tư nước ngoài và giới thượng lưu trong nước”.

ActionAid kêu gọi Chính quyền Hoa Kỳ viện trợ cho Haiti một cách minh bạch hơn để USAID và các cơ quan khác có trách nhiệm báo cáo tình hình sử dụng những đồng đô-la thuế, đồng thời tôn trọng và bảo vệ quyền đất đai hợp pháp của người Haiti. Những gia đình bị di dời do dự án khu công nghiệp Caracol phải được bồi thường hợp lý càng sớm càng tốt để họ không phải chịu cuộc sống cơ cực hơn so với khi họ còn có đất. Tái định cư các hộ gia đình này không có nghĩa là di dời các cộng đồng khác sống tại những khu vực xung quanh.

HẾT.

Chú thích

(1) Nguồn: Chỉ số An Ninh Lương Thực Toàn Cầu năm 2014 do cơ quan nghiên cứu kinh tế toàn cầu thuộc tạp chí The Economist đưa ra.

(2) Bộ Ngoại Giao Hoa Kỳ

Nhấn vào đây để xem video “Building Back Better?” (“Tái xây dựng cuộc sống ư?”) 


Tin khác