Chị Đinh Thị Danh là một phụ nữ nghèo hiện đang sống tại xóm Rằng, xã Cao Sơn, huyện Đà Bắc, tỉnh Hoà Bình. Xóm Rằng chỉ cách trung tâm xã Cao Sơn 4 km, nhưng phải mất 30 phút đi xe máy mới tới trung tâm xã. Đường từ trung tâm xã vào đến trung tâm xóm Rằng có khoảng 2km rất khó đi. Đoạn đường này trải đá hộc, rất gồ ghề, có nhiều đoạn độ dốc rất lớn, không thể đi được 2 người trên một xe. Trải qua đoạn đường khó đi trên, chúng tôi đến thăm nhà chị vào một buổi chiều, nắng trải vàng trên những vạt đồi trống, đang ru mình trong nắng ấm đợi ôm vào lòng những hạt ngô, hạt lúa.

  Chị Danh là một người phụ nữ nhỏ bé, nhanh nhẹn, và vui tính. Qua câu chuyện chị kể, chúng tôi được biết chị Danh phải bỏ học từ năm lớp 2. Và do bỏ học sớm, không đọc thông, viết thạo nên chị gặp rất nhiều khó khăn trong  cuộc sống hàng ngày.

   Chị Đinh Thị Danh đang đọc hướng dẫn trên bao NPK

   Bố mẹ chị sinh được 6 người con, chị là con thứ 2 trong gia đình. Trên chị là một người anh trai, nên được gia đình động viên cho học đến lớp 12. Chị là con gái lớn trong nhà, mẹ yếu, lao động chính trong nhà chỉ có bố chị, nên chị sớm phải bỏ học để cùng bố mẹ chăm sóc các em.  Chị tuy rẩt cố gắng để biết đọc, biết viết, nhưng đến trước thời điểm tham gia lớp reflect, chị rất khó khăn trong vịêc đọc và viết. Và điều duy nhất chị có thể làm thành thạo là ký tên của mình. Đời sống riêng của chị cũng chịu nhiều vất vả. Chị đã qua hai lần lấy chồng. Chị lấy chồng lần đầu tiên vào năm 20 tuổi và đã có một người con gái. Nhưng do không biết chữ, không biết vận dụng vào khoa học kỹ thuật vào sản xuất, nên đời sống của hai vợ chồng chị rất nghèo khổ, vất vả. Hơn nữa, chồng chị còn thường xuyên rượu chè, bán hết mọi đồ dùng trong nhà, bắt trộm cả gà, lợn của vợ đi bán để uống rượu. Chị đã chia tay với người chồng thứ nhất, đem con nhỏ về gửi nhà ngoại và lên xóm Rằng làm thuê. T

  Tại đây, chị đã kết hôn với người chồng hiện tại. Hai vợ chồng chị rất yêu thương nhau và chịu khó làm ăn, nhưng do không biết chữ nên cái đói và cái nghèo vẫn đeo đuổi. Cây trồng chính của gia đình chị là cây ngô, cây lúa, cây luồng; con vật nuôi chính của nhà chị là con gà, con lợn, nhưng hiệu quả kinh tế mà chúng mang lại rất thấp do chị không biết cách bón phân hay phòng trị bệnh cho chúng. Chị nói “Tôi cũng có nghe người nọ người kia  nói về cách chăm sóc cây hay phòng trị bệnh cho gà lợn, nhưng do không biết đọc, biết viết, nên lời nói cũng thoáng qua mà chẳng để lại được chút nào, nghe rồi quên và chẳng làm được”. Tháng 7 năm 2007, có thông tin AAV mở lớp reflect xoá mù cho những người như chị mà lại do chính người trong thôn dạy, chị đã rất phấn khởi và tham gia ngay từ đầu. Chị cho chúng tôi biết rằng chị vốn rất thích học cái chữ, nhưng do hoàn cảnh gia đình cũng như đời sống riêng tư có nhiều khó khăn và cũng không có cơ hội nên chị chưa có dịp nào để học.

  Nay có lớp mở  ở ngay cạnh nhà, không phải mất tiền mà lại còn được cấp phát vở, bút để viết, sách để học nên chị và những người không biết chữ như chị rất vui mừng. Được tham gia lớp học, chị và các thành viên khác trong lớp rất tích cực đi học. Từ khi mở lớp đến nay, chị mới nghỉ có 1 buổi học, do đi làm về muộn, và quá mệt mỏi. Không hề ngại trời mưa, trời rét, chị và các thành viên trong lớp rất cố gắng đi học đầy đủ. Mỗi buổi học đều mang lại cho chị niềm vui và những kiến thức mới. Mỗi tuần, lớp của chị học 2 buổi. Hướng dẫn viên dạy lớp các chị là anh Xa Văn Quang, cũng là trưởng thôn.

  Anh Quang sinh ra và lớn lên ở xóm Rằng, lại là cán bộ thôn đã nhiều năm, nên rất hiểu đời sống và tâm tư, nguyện vọng của bà con. Bằng kiến thức thực tế, cũng như kiến thức từ những khoá tập huấn của mình, anh cố gắng cùng với bà con tìm ra lời giải cho bài toán đói nghèo. Chị Danh tâm sự “đến lớp học tôi cảm thấy rất vui, chúng tôi được chơi trò chơi, được hát, và được học cách trồng cây ngô thế nào cho nhiều hạt, nuôi con lợn thế nào cho không bị bệnh”. Vì thế, thay vì chỉ chọc lỗ trồng ngô như trước, chị đã biết dùng phân bón cho cây. Đất trồng ngô nhà chị rất dốc, nên dù đã bón phân nhưng thường bị mưa rửa trôi, nên năng suất cây ngô chưa cải thiện đựơc bao nhiêu. Nhưng từ những bài học trên lớp, và do biết chữ và biết đọc báo, đọc sách, chị đang rất muốn thay đổi cây trồng. 

  Chị luốn suy tư với câu hỏi trồng cây gì là phù hợp nhất trên đất đai có độ đốc lớn như đất nhà chị. Cây keo và cây mây liệu có phù hợp?? Biết đọc, biết viết, chị nghe đài và chép lại một số bài hát trên chương trình dạy hát, rồi đến lớp cùng hát với các bạn, đời sống tinh thần của chị, gia đình chị, và ở lớp học khá phong phú. Dù còn nghèo, nhưng lời ca tiếng hát đã thực sự giúp chị có niềm tin yêu vào cuộc sống, có nghị lực và ý chí để cố gắng tìm ra câu trả lời, trồng cây gì và nuôi con gì cho phù hợp nhất để phát triển kinh tế gia đình.